Apena ela matru animaversía jenó, el clamía a jenu: "Nun, ma filínu?" "Jes, matru", réspondía ad elu la nécortálánu, exžetenta úna serpenó i úna frošó. "Ho, sielu!", clamescía la matru, "céó mu vide? Ta sorelu e culpa in omni. Mu répagósa esó ad elu." I el subita curía a bate jenó. La néfeliza paedu décureva i sé caševa nella pli proxa forestu. La filéru del regentu, cu réveneva dé hunte, récontría eló, i, videnta, ca el e tal bela, eló questía, céó el face hápa tota mona i por cé el larme. "Ové, ma senéru, ma matru dépelía mé exa la domu."
Apenaŭ ŝia patrino ŝin rimarkis, ŝi kriis al ŝi: “Nu, mia filino?” ― “Jes, patrino”, respondis al ŝi la malĝentilulino, elĵetante unu serpenton kaj unu ranon. ― “Ho, ĉielo!” ekkriis la patrino, “kion mi vidas? Ŝia fratino en ĉio estas kulpa; mi pagos al ŝi por tio ĉi!” Kaj ŝi tuj kuris bati ŝin. La malfeliĉa infano forkuris kaj kaŝis sin en la plej proksima arbaro. La filo de la reĝo, kiu revenis de ĉaso, ŝin renkontis; kaj, vidante, ke ŝi estas tiel bela, li demandis ŝin, kion ŝi faras tie ĉi tute sola kaj pro kio ŝi ploras. ― “Ho ve, sinjoro, mia patrino forpelis min el la domo”.
Wörter
animaverse -- wahrnehmen, bemerken
jenu -- er, sie (4. Person, obvial)
nécortalánu -- der, die Unhöfliche
exžete -- auswerfen
clame - schreien
sielu -- Himmel
clamesce -- aufschreien
répage -- zurückzahlen, heimzahlen
culpa -- schuldig
cure -- laufen
bate -- schlagen
proxa -- nahe
forestu -- Wald
révene -- zurückkommen
la hunte -- Jagd
regentu -- König
filéru del regentu -- Königsssohn
queste -- fragen
tota -- ganz
mona -- allein
ové -- o weh
dépele -- vertreiben, verstoßen
§ 22 Euralinga
Fluenta vodu e pla pura ca vodu stenta, sinmova. Provagumenta epa la stratu, mu cadía. Ifáda Nicodemo bate Josefó, tum Nicodemo e la batentu i Josefu e la batúránu. Al homu, syndínta sinintenda, Deu facila pordone. Trovínta pomó, mu manžía hó. La cadáta homu na povía sé leve. Na šelte ta amigó, dé cosa tu auta pla merites šelteó. Il nur úna veza fá mídicía dum tu ancora nun omnáda mídicente. La tempe pasáta jam néáda révenósa. La tempó venónta nélu conose. Vené, mi attende tó pli amáta filéru. Nella linga Euralinga mi vide la venádó del tota mondu. Augusto e ma pli amáta filéru. Haventa monetu e pla importóza ca haváta monetu. Captáta paseru e pla bona ca captóta aigelu. La soldisti conduceva la arrestúránói tra la strati. Il venía a mu tota néattenda. Homu, có oni deba justafice, e justaficúránu.
Esperanto
Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove. ― Promenante sur la strato, mi falis. ― Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto kaj Jozefo estas la batato. ― Al homo, pekinta senintence, Dio facile pardonas. ― Trovinte pomon, mi ĝin manĝis. ― La falinta homo ne povis sin levi. Ne riproĉu vian amikon, ĉar vi mem plimulte meritas riproĉon; li estas nur unufoja mensoginto dum vi estas ankoraŭ nun ĉiam mensoganto. ― La tempo pasinta jam neniam revenos; la tempon venontan neniu ankoraŭ konas. ― Venu, ni atendas vin, Savonto de la mondo. ― En la lingvo "Esperanto" ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo. ― Aŭgusto estas mia plej amata filo. ― Mono havata estas pli grava ol havita. ― Pasero kaptita estas pli bona, ol aglo kaptota. ― La soldatoj kondukis la arestitojn tra la stratoj. ― Li venis al mi tute ne atendite. ― Homo, kiun oni devas juĝi, estas juĝoto.
Wörter
flue -- fließen
pura -- rein
stratu -- Straße
ifáda -- wenn (zeitlich)
synde -- sündigen
facila -- leicht
pordone -- verzeihen
sinintenda -- unabsichtlich
sé leve -- sich erheben
merite -- verdienen
mídice -- lügen
néáda -- nie
nélu -- niemand
conose -- kennen
importóza -- bedeutend
paseru -- Spatz
aigelu -- Adler
soldistu -- Soldat
conduce -- anführen, geleiten
arrestúránu -- Gefangener
néattenda -- unerwartet
justafice -- verurteilen
justaficúránu -- Verurteilter
§ 23 Euralinga
La regeudo, cu vidía, ca exa sa bušo exvadía perli i oliga daimanti, petía elun, dé pé esa vene. El nareva a jeno sa tota adventúren. La regeudo concludía, ca esa pova have pla mega valan ca omnia, cun oni bí pova dorone ad otra junfemo, déducía elun al castelo da sua patro, la regento, ja pa il sposía elun. Seda oba sua sorelo povim dice, ca el dévenía tal hasa, ca sa propa matro dépelía dé su. I la néfeliza paedíno, mula curenta i troventa nélun, cu bí volía accepe elun, balda mortía pa la bordo del foresto.
Esperanto
La reĝido, kiu vidis, ke el ŝia buŝo eliris kelke da perloj kaj kelke da diamantoj, petis ŝin, ke ŝi diru al li, de kie tio ĉi venas. Ŝi rakontis al li sian tutan aventuron. La reĝido konsideris, ke tia kapablo havas pli grandan indon, ol ĉio, kion oni povus doni dote al alia fraŭlino, forkondukis ŝin al la palaco de sia patro, la reĝo, kie li edziĝis je ŝi. Sed pri ŝia fratino ni povas diri, ke ŝi fariĝis tiel malaminda, ke ŝia propra patrino ŝin forpelis de si; kaj la malfeliĉa knabino, multe kurinte kaj trovinte neniun, kiu volus ŝin akcepti, baldaŭ mortis en angulo de arbaro.
Wörter
oliga -- einige
la adventúra -- Abenteuer
conclude -- schlussfolgern
dorone-- schenken
regento -- König
castelo -- Schloss
spose -- heiraten
hasa -- gehässig
dévene -- werden
propa -- eigen
accepe -- akzeptieren
morte -- sterben
bordo -- Rand
balda -- bald
§ 24 Euralinga
Nun il dice mé la veró. Pasadía il dicía mé la veró. Il omnáda diceva la veró. Tempa ca tu vide mói nella salónu, il jam antae dicósa mé la veró. If mu bí pete eló, il bí dice mé la veró. Mi na bí face la eraró, if il antae bí dice mé la veró. Tempa ca mi venósa, dicé mé la veró. Tempa ca ma patru venósa, dicé mé antae la veró. Mi vola dice té la veró. Mu vole, ca esó ca mu dicía, éa vera.
Esperanto
Nun li diras al mi la veron. ― Hieraŭ li diris al mi la veron. ― Li ĉiam diradis al mi la veron. ― Kiam vi vidis nin en la salono, li jam antaŭe diris al mi la veron (aŭ li estis dirinta al mi la veron). ― Li diros al mi la veron. ― Kiam vi venos al mi, li jam antaŭe diros al mi la veron (aŭ li estos dirinta al mi la veron; aŭ antaŭ ol vi venos al mi, li diros al mi la veron). ― Se mi petus lin, li dirus al mi la veron. ― Mi ne farus la eraron, se li antaŭe dirus al mi la veron (aŭ se li estus dirinta al mi la veron). ― Kiam mi venos, diru al mi la veron. ― Kiam mia patro venos, diru al mi antaŭe la veron (aŭ estu dirinta al mi la veron). ― Mi volas diri al vi la veron. ― Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera (aŭ mi volas esti dirinta la veron).
Wörter
la vera -- Wahrheit
la erare -- Irrtum
esa ca -- das, was
§ 25 Euralinga
Mu amúre. Mu amúreva. Mu amúrósa. Mu bí amúre. Amúré. Ad amúre. Tu fá lavúre. Tu fá lavúreva. Tu fá lavúrósa. Tu bí lavúre. Lavúré. A lavúre. Esa mercatažu omnáda éma caufúre dé mu. La paltu fá caufúría dé mu, por esa hu apparte a mu. Tempa ca ta domu constrúría, ma domu jam longáda fá constrúría. Mu nunte, ca dé nun la šuldi da ma filínu na pagúrósa dé mu. Éa calma, ma tota šuldi pagúrósa a tu balda. Ma golda ringo na bí šeršúre tal longáda, if hu na bí fá cašúre tal bona dé mu. Selona la prožete del ingenistu esa trenvoju constrúrósa dum dúa jari, sedo mu pense, ca hu constrúrósa pla da tria jari. Honesa homu age honesa. La žertistu, cu mortía antaecurtáda, loževa longáda in mia vilu. Hádía e tepida o fria? Nella abracaminu inter dúa gorši ste feruma calderu. Exa la calderu, in cu sé trove boilenta vodu, exvade vaporu. Tra la fenetru, cu sé trove pa la janu, la vaporu exvade a nella cortu.
Esperanto
Mi estas amata. Mi estis amata. Mi estos amata. Mi estus amata. Estu amata. Esti amata. ― Vi estas lavita. Vi estis lavita. Vi estos lavita. Vi estus lavita. Estu lavita. Esti lavita. ― Li estas invitota. Li estis invitota. Li estos invitota. Li estus invitota. Estu invitota. Esti invitota. ― Tiu ĉi komercaĵo estas ĉiam volonte aĉetata de mi. ― La surtuto estas aĉetita de mi, sekve ĝi apartenas al mi. ― Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita. ― Mi sciigas, ke de nun la ŝuldoj de mia filo ne estos pagataj de mi. ― Estu trankvila, mia tuta ŝuldo estos pagita al vi baldaŭ. ― Mia ora ringo ne estus nun tiel longe serĉata, se ĝi ne estus tiel lerte kaŝita de vi. ― Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn. ― Honesta homo agas honeste. ― La pastro, kiu mortis antaŭ nelonge (aŭ antaŭ nelonga tempo), loĝis longe en nia urbo. ― Ĉu hodiaŭ estas varme aŭ malvarme? ― Sur la kameno inter du potoj staras fera kaldrono; el la kaldrono, en kiu sin trovas bolanta akvo, eliras vaporo; tra la fenestro, kiu sin trovas apud la pordo, la vaporo iras sur la korton.
Wörter
lave -- waschen
mercatažu -- Ware
caufe -- kaufen
paltu -- Mantel
por esa -- also, deshalb
golda -- golden
ringu -- Ring
šerše -- suchen
caše -- verstecken
longáda -- lange
la prožete -- Projekt
ingenistu -- Ingenieur
trenvoju -- Eisenbahnlinie
dum -- während
la jara -- Jahr
honesa -- ehrlich
age -- treiben, handeln
žertistu -- Priester
vilu -- Stadt
tepida -- warm
fria -- kalt
goršu -- Topf
abracaminu -- Kamin
calderu -- Kessel
feruma -- eisern
boile -- kochen
vaporu -- Dampf
cortu -- Hof
§26 Euralinga
Pé tu e? Mu e nella žardenu. A pé tu vade? Mu vade a nella žardenu. La ávo flige nella salu. La ávo flige a nella salu. Mu ture in Espalandu. Mu ture ad Espalandu. Mu side epa creslu i cušíze la pedói ad epa bancétu. Mu ponía la manó ad epa la tablu. Dé sulla divanu la mausu curía a sulla bedu i nun cure sulla bedu. Super la teru sé trove aeru. Pa loca da cafeu il donía mé šajó con zuceru, sedo sin cremu. Mu ste extra la domu, i il e intra. Nella salónu e nélu exter il i ila voverínu. La hirundu fligeva a tra la riu, dé cosa ta la riu sé troveva otra hirundi. Mu reste hápa selona la commende da ma šefu. Tempa ca il eva pa mu, il steva úna tota hora pa la fenetru. Il dice, ca mu e marcóza. Il pete, ca mu éa marcóza. Oba ca tu e rica, mu dubite, ca tu e feliza. If tu bí sabe, cé lu il e, pla tu bí estime ló. If il vene, peté ló a mu. Ho, deu! Céó tu face! Ha, coma bela! Dé dé pa! Ača, coma atroxa! Nú, vadé pla rapide!
Esperanto
Kie vi estas? ― Mi estas en la ĝardeno. ― Kien vi iras? ― Mi iras en la ĝardenon. ― La birdo flugas en la ĉambro (= ĝi estas en la ĉambro kaj flugas en ĝi). ― La birdo flugas en la ĉambron (= ĝi estas ekster la ĉambro kaj flugas nun en ĝin). ― Mi vojaĝas en Hispanujo. ― Mi vojaĝas en Hispanujon. ― Mi sidas sur seĝo kaj tenas la piedojn sur benketo. ― Mi metis la manon sur la tablon. ― El sub la kanapo la muso kuris sub la liton, kaj nun ĝi kuras sub la lito. ― Super la tero sin trovas aero. ― Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo. ― Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne. ― En la salono estis neniu krom li kaj lia fianĉino. ― La hirundo flugis trans la riveron, ĉar trans la rivero sin trovis aliaj hirundoj. ― Mi restas tie ĉi laŭ la ordono de mia estro. ― Kiam li estis ĉe mi, li staris tutan horon apud la fenestro. ― Li diras, ke mi estas atenta. ― Li petas, ke mi estu atenta. ― Kvankam vi estas riĉa, mi dubas, ĉu vi estas feliĉa. ― Se vi scius, kiu li estas, vi lin pli estimus. ― Se li jam venis, petu lin al mi. ― Ho, Dio! kion vi faras! ― Ha, kiel bele! ― For de tie ĉi! ― Fi, kiel abomene! ― Nu, iru pli rapide!
Wörter
ture -- reisen
Espalandu -- Spanien
creslu -- Sessel
leže -- legen
bancétu -- Bänkchen
cušíze-- legen
pedu -- Fuß
pone -- setzen, stellen, legen
dé sulla -- von unten
a sulla -- nach unten
bedu -- Bett
cure -- laufen
divanu -- Sofa
teru -- Erde
aeru -- Luft
pa loca da -- anstatt
šaju -- Tee
zuceru -- Zucker
cremu -- Sahne
extra -- außerhalb, draußen
intra -- innerhalb, innen
voverínu -- Braut
exter -- außer
hirundu -- Schwalbe
a tra -- hinüber
riu -- Fluss
la commende -- Weisung, Befehl
marcóza -- aufmerksam
oba ca -- obwohl
rica -- reich
estime -- schätzen, mögen, gut leiden können
ača -- pfui, Scheiße!
atroxa -- abscheulich
§27 Euralinga
La artica "l" uzúre tum, ja tempe mi parle oba personi o obžeti conosáta. Hu uzúre tal aequa moda coma in otra lingi. La personi, ci na comprende la uzeó del artica (por exprenda ruscáni o polcáni, ci na conose otra lingói exter lia propa linga) na pova uze correcta uze la articó, oba ca hu e opportóza. Pa loca da "la" oni pova anca dice "l" (sedo nur prae vorti, ci arče con vocála). Componáta vorti genúre per úmpla collige da vorti. Oni prende po norma la pura rutói, sedo, if la bonsone o la clara postule, oni pova anca prende la tota vortó, esa e, lige la rutó syna sa grafanoma finála. Por exprenda: scribatablu, internatióna, vaporanavu, frumanžu, vesperamanžu.
Esperanto
La artikolo „la” estas uzata tiam, kiam ni parolas pri personoj aŭ objektoj konataj. Ĝia uzado estas tia sama kiel en la aliaj lingvoj. La personoj, kiuj ne komprenas la uzadon de la artikolo (ekzemple rusoj aŭ poloj, kiuj ne scias alian lingvon krom sia propra), povas en la unua tempo tute ne uzi la artikolon, ĉar ĝi estas oportuna sed ne necesa. Anstataŭ „la” oni povas ankaŭ diri „l’” (sed nur post prepozicio, kiu finiĝas per vokalo). ― Vortoj kunmetitaj estas kreataj per simpla kunligado de vortoj; oni prenas ordinare la purajn radikojn, sed, se la bonsoneco aŭ la klareco postulas, oni povas ankaŭ preni la tutan vorton, t. e. la radikon kune kun ĝia gramatika finiĝo. Ekzemploj: skribtablo aŭ skribotablo (= tablo, sur kiu oni skribas); internacia (= kiu estas inter diversaj nacioj); tutmonda (= de la tuta mondo); unutaga (= kiu daŭras unu tagon); unuataga (= kiu estas en la unua tago); vaporŝipo (= ŝipo, kiu sin movas per vaporo); matenmanĝi, tagmanĝi, vespermanĝi; abonpago (= pago por la abono).
Wörter
uze -- gebrauchen, benutzen
por exprenda -- z. B.
ruscánu -- Russe
polcánu -- Pole
opportóza -- opportun, zweckmäßig, angebracht
correcta -- korrekt
la praeponáta -- Präposition
la vocála -- Vokal
compone -- komponieren, zusammensetzen
gene -- schaffen, erzeugen
úmpla -- simpel, einfach
finála -- Endung
syna -- zusammen
lige -- verbinden
la collige -- Verknüpfung
la ruta -- Wurzel
grafanoma -- grammatisch
po norma -- gewöhnlich, normalerweise
la bonsone -- Wohlklang
la clara -- Klarheit
postule -- fordern
scribatablu -- Schreibtafel
internatióna -- international
vaporanavu -- Dampschiff
frumanžu -- Frühstück
vesperamanžu -- Abendessen
§28 Euralinga
Omni praeponáti por su auta postule omnáda la namacadó. If mi uze prae la praeponáta la partétavorta "a", la direta dénotúre. Por exprena: por exprese la diretó, mi praepone la vortó "a". hápa -> a hápa. Tal mi dice anca: "la ávo flige nella žardenu ad epa la tablu"... Vendía mi farósa a Paris. Mi restósa hádía pa domu. Jam e tempa a vade a domu. Mi sé sedapáría i vadía in díversa bordi: mi vadía a dexa, i li vadía a sinisa. A bordu, senéru! Mu conose néló in esa vilu. Mu na pova némoda comprende, có tu parle. Mu récontría né iló né ila frató.
Esperanto
Ĉiuj prepozicioj per si mem postulas ĉiam nur la nominativon. Se ni iam post prepozicio uzas la akuzativon, la akuzativo tie dependas ne de la prepozicio, sed de aliaj kaŭzoj. Ekzemple: por esprimi direkton, ni aldonas al la vorto la finon „n”; sekve: tie (= en tiu loko), tien (= al tiu loko); tiel same ni ankaŭ diras: “la birdo flugis en la ĝardenon, sur la tablon”, kaj la vortoj „ĝardenon”, „tablon” staras tie ĉien akuzativo ne ĉar la prepozicioj „en” kaj „sur” tion ĉi postulas, sed nur ĉar ni volis esprimi direkton, t. e. montri, ke la birdo sin ne trovis antaŭe en la ĝardeno aŭ sur la tablo kaj tie flugis, sed ke ĝi de alia loko flugis al la ĝardeno, al la tablo (ni volas montri, ke la ĝardeno kaj tablo ne estis la loko de la flugado, sed nur la celo de la flugado); en tiaj okazoj ni uzus la finiĝon „n” tute egale ĉu ia prepozicio starus aŭ ne. ― Morgaŭ mi veturos Parizon (aŭ en Parizon). ― Mi restos hodiaŭ dome. ― Jam estas tempo iri domen. ― Ni disiĝis kaj iris en diversajn flankojn: mi iris dekstren, kaj li iris maldekstren. ― Flanken, sinjoro! ― Mi konas neniun en tiu ĉi urbo. ― Mi neniel povas kompreni, kion vi parolas. ― Mi renkontis nek lin, nek lian fraton (aŭ mi ne renkontis lin, nek lian fraton).
Wörter
la namacada -- Nominativ
la partétavorta -- Partikel
la direta -- Richtung
dénote -- bezeichnen
exprese -- ausdrücken
praepone -- davor setzen
vendía -- morgen
care -- fahren
sé sedapáre -- sich trennen
dexa -- rechts
sinisa -- links
némoda -- keineswegs
comprende -- verstehen
§ 29 Euralinga
If bezonim praeponátan i la sensa na montre mus, ja céa praeponátan a uze, tum povim uze la genera praeponátan "pa". Seda e bona ad uze la vortan "pa" pli comibla rara. Ridim pa lia naiva. Pa la ultríma veza vidim ilun pa tu. Careveo dúa díi i úna noča. Sopireo pa ma perdáta feliza...
Esperanto
Se ni bezonas uzi prepozicion kaj la senco ne montras al ni, kian prepozicion uzi, tiam ni povas uzi la komunan prepozicion „je”. Sed estas bone uzadi la vorton „je” kiel eble pli malofte. Anstataŭ la vorto „je” ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio. ― Mi ridas je lia naiveco (aŭ mi ridas pro lia naiveco, aŭ: mi ridas lian naivecon). ― Je la lasta fojo mi vidas lin ĉe vi (aŭ: la lastan fojon). ― Mi veturis du tagojn kaj unu nokton. ― Mi sopiras je mia perdita feliĉo (aŭ: mian perditan feliĉon). ― El la dirita regulo sekvas, ke se ni pri ia verbo ne scias, ĉu ĝi postulas post si la akuzativon (t. e. ĉu ĝi estas aktiva) aŭ ne, ni povas ĉiam uzi la akuzativon. Ekzemple, ni povas diri “obei al la patro” kaj “obei la patron” (anstataŭ “obei je la patro”). Sed ni ne uzas la akuzativon tiam, kiam la klareco de la senco tion ĉi malpermesas; ekzemple: ni povas diri “pardoni al la malamiko” kaj “pardoni la malamikon”, sed ni devas diri ĉiam “pardoni al la malamiko lian kulpon”.
Wörter
bezone -- brauchen
genera -- allgemein
pli comibla -- möglichst
la naiva -- Naivität
la sensa -- Sinn
ultríma -- letzter
la veza -- Mal
sé sopire -- sehnen
perde -- verlieren
§ 30 Euralinga
alia, dé alicosa, alipa, alimoda, úmpoco, poca, alilu. Esa montráta nona vortói mi sovete a lerne bona, cé cosa exa hi oni pova face granda sertó da otra pronami i adfacavorti. If mi addone a hi la praefixa "cé", mi récipe questavortói o réferavortói: céa, por cé, cé tempa, cé pa, comé, da cé, cé, cé mula, cé lu. Montravortói: tala, por esa, tum, pau, tal, da cu, esa, tal mula, acela. Generavorti con omn-: omnu, dé omnacosa, omnáda, omnapa, omnamoda, da omnalu, omnaresa, tota, omni. Néavorti con né-: néa, dé nécosa, néáda, népa, némoda, da nélu, nula, totanula, nélu. La proxa con há-: há, hápa, hádía. Nédéfinavorti von ali-: alia, dé alicosa, aliáda, alipa, alimoda, da alilu, úmpoco, poca, alilu, alicoja. Otra vorti: impasáda.
Esperanto
Ia, ial, iam, ie, iel, ies, io, iom, iu. ― La montritajn naŭ vortojn ni konsilas bone ellerni, ĉar el ili ĉiu povas jam fari al si grandan serion da aliaj pronomoj kaj adverboj. Se ni aldonas al ili la literon „k”, ni ricevas vortojn demandajn aŭ rilatajn: kia, kial, kiam, kie, kiel, kies, kio, kiom, kiu. Se ni aldonas la literon „t”, ni ricevas vortojn montrajn: tia, tial, tiam, tie, tiel, ties, tio, tiom, tiu. Aldonante la literon „ĉ”, ni ricevas vortojn komunajn: ĉia, ĉial, ĉiam, ĉie, ĉiel, ĉies, ĉio, ĉiom, ĉiu. Aldonante la prefikson „nen”, ni ricevas vortojn neajn: nenia, nenial, neniam, nenie, neniel, nenies, nenio, neniom, neniu. Aldonante al la vortoj montraj la vorton „ĉi”, ni ricevas montron pli proksiman; ekzemple: tiu (pli malproksima), tiu ĉi (aŭ ĉi tiu) (pli proksima); tie (malproksime), tie ĉi aŭ ĉi tie (proksime). Aldonante al la vortoj demandaj la vorton „ajn”, ni ricevas vortojn sendiferencajn: kia ajn, kial ajn, kiam ajn, kie ajn, kiel ajn, kies ajn, kio ajn, kiom ajn, kiu ajn. Ekster tio el la diritaj vortoj ni povas ankoraŭ fari aliajn vortojn, per helpo de gramatikaj finiĝoj kaj aliaj vortoj (sufiksoj); ekzemple: tiama, ĉiama, kioma, tiea, ĉi-tiea, tieulo, tiamulo k. t. p. (= kaj tiel plu).
Wörter
alia -- irgendein
dé alicosa -- aus irgendeinem Grund
alipa -- irgendwo
alimoda -- irgendwie
úmpoco -- etwas
poca -- wenig
alilu -- irgendwer, irgendjemand
montre -- zeigen
sovete -- beraten, raten
granda -- großartig
la serta -- Reihe
otra -- anderer
la pronama -- Pronomen
la adfacavorta -- Adverb
addone -- beifügen
la praefixa -- Präfix
la questavorta -- Fragewort
la réferavorta -- Beziehungswort
céa -- was für ein?
por cé -- warum?
cé tempa -- wann?
cé pa --- wo?
la generavorta -- verallgemeinerndes Wort
montravorta -- Hinweiswort, Demonstrativpronomen
comé -- wie?
da cé -- wessen?
cé -- was?
cé mula --wie viel?
cé lu -- wer?
tala -- solch ein
por esa -- darum, deshalb
tum -- dann
pau -- dort
tal -- so
da cu -- dessen
esa -- das da
tal mula -- so viel
acela -- jener, -e, -es
omnu -- jeder, -e, -es
dé omnacosa -- aus jedem Grund
omnáda -- immer
omnapa -- überall
omnamoda -- auf jede Art
da omnalu -- jedermanns
omnaresa -- alles
tota -- ganz
omni -- alle
la néavorta -- Negationspronomen
néa -- kein, keinerlei
dé nécosa -- aus keinem Grunde
néáda -- nie, niemals
népa -- nirgends, nirgendwo
némoda -- auf keine Weise
da nélu -- niemandes
nula -- null, nichts
totanula -- gar nichts
nélu -- niemand
la proxa -- Nähe
há -- dieser
hápa -- hier
hádía -- heute
la nédéfinavorta -- Indefinitpronomen
alia -- irgendein
dé alicosa -- aus irgendeinem Grund
aliáda -- irgendwann
alipa -- irgendwo
alimoda -- irgendwie
da alilu -- irgendjemandes
úmpoco -- etwas
poca -- wenig
alilu -- irgendjemand
alicoja -- irgenwelcher, -e, -es
impasáda -- damals
0 Kommentare:
Kommentar veröffentlichen